Ağız, diş ve çene cerrahisi nedir?
Ağız, diş ve çene cerrahisi; ağız içi ve çene bölgesindeki hastalık, travma ve gelişimsel bozuklukların cerrahi tedavisini kapsayan bir uzmanlık dalıdır. Yabancı kaynaklarda “oral ve maksillofasiyal cerrahi” olarak geçer. Diş hekimliği eğitimi sonrasında uzmanlık eğitimiyle bu alanda çalışılır.
Bu dal ile “çene cerrahı” sözü halk arasında sık karıştırılır. Bir hekimin uzmanlığını sormak ve kuruluşun ruhsatındaki bilgileri öğrenmek hakkınızdır.
Çene cerrahisi neye bakar?
| Alan | Örnekler |
|---|
| Diş ve kök sorunları | Gömülü diş, zor çekim, 20’lik diş, kök ucu ameliyatı |
| Enfeksiyon | Apse boşaltma, yayılan diş enfeksiyonları |
| Kist ve lezyonlar | Çene kistleri, ağız içi lezyonlarda biyopsi |
| İmplant cerrahisi | İmplant, kemik artırma, sinüs lifting |
| Travma | Çene ve yüz kırıkları, diş travmaları |
| Çene eklemi | Çene ağrısı, kilitlenme, ses (TME sorunları) |
| Çene şekil bozuklukları | Ortodonti ile birlikte planlanan ortognatik cerrahi |
| Tükürük bezi, ağız mukozası | Taş, kitle ve diğer lezyonlar |
Hangi şikâyetlerde başvurulur?
- Sürekli ağrı yapan veya iltihaplanan gömülü dişler
- Röntgende görülen kist veya lezyon
- İki haftadan uzun süren, iyileşmeyen ağız yarası
- Ağız açmada zorluk, çene ekleminden ses, çene ağrısı
- Çene veya yüz travması
- Tekrarlayan şişlik ve apse
- İmplant için kemik yetersizliği
- Çene yapısına bağlı kapanış ve estetik sorun
İki haftadan uzun süren ağız içi yaralar, açıklanamayan beyaz veya kırmızı alanlar ve kitleler mutlaka değerlendirilmelidir. Ağız kanseri risk etkenleri arasında tütün ve alkol kullanımı önemli yer tutar.
Acil durum: Nefes alma veya yutma güçlüğü, boyna ya da göz çevresine yayılan şişlik, ağır yüz travması varsa 112’yi arayın. Bkz. Acil Diş.
Kliniklerde ne yapılabilir, ne zaman hastane gerekir?
| Durum | Genellikle uygun ortam |
|---|
| Basit diş çekimi, küçük cerrahi işlemler | Muayenehane, poliklinik, merkez |
| Gömülü 20’lik çekimi | Hekimin deneyimine ve vakanın zorluğuna göre klinik veya uzman |
| İmplant, sınırlı kemik artırma | Uygun ekipmanlı kuruluşlar |
| Genel anestezi gerektiren işlemler | Hastane ameliyathanesi |
| Çene kırığı, ağır enfeksiyon, ortognatik cerrahi | Hastane |
Kliniğimizde değerlendirme sonrasında işlemin bu ortamda yapılıp yapılamayacağı anlatılır. Kapsamı aşan vakalar ağız, diş ve çene cerrahisi uzmanına veya uygun kuruma yönlendirilir.
Ameliyat öncesinde hekime neler söylenir?
- Kullandığınız tüm ilaçlar, özellikle kan sulandırıcı ve bifosfonat gibi kemik erimesi ilaçları
- Diyabet, kalp hastalığı, kalp kapağı, tansiyon
- Geçirilmiş radyoterapi
- Alerjiler
- Hamilelik
- Sigara ve alkol kullanımı
Kan sulandırıcıyı ve başka ilaçları kendi başınıza bırakmayın; ilgili hekimle plan yapılır.
İşlem sonrası genel bakım
Yapılan işleme göre değişir, ancak genel öneriler Diş Çekimi sayfasındakine benzer:
- Soğuk uygulama, yumuşak beslenme
- İlk gün ağız çalkalamama
- Sigara ve alkolden uzak durma
- Reçete edilen ilaçların düzenli kullanımı
- Dikiş ve kontrol randevularına gelme
Durmayan kanama, artan ağrı, ateş veya uyuşmanın devam etmesi halinde cerrahı arayın.
Kocaeli ve İzmit’te çene cerrahisi randevusu ve uzman seçimi
- Kamu: MHRS veya 182 üzerinden il olarak Kocaeli’yi, bölüm olarak “Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi”ni seçin. Bölümün hangi kurumda bulunduğunu sistem gösterir.
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi ve KOSTÜ ADSM’nin randevu yöntemlerini kurumlardan öğrenin.
- Özel: Uzman hekim çalışıp çalışmadığını kuruluşlara sorun.
Kurumlar için Kocaeli Diş Rehberi sayfasına bakabilirsiniz.
Gömülü diş ameliyatı nasıl yapılır?
Genellikle lokal anesteziyle yapılır. Diş eti açılır, gerekirse kemik bir miktar kaldırılır, diş bütün olarak veya parçalanarak çıkarılır ve dikiş atılır. NHS 20’lik dişler için işlemin 40 dakikaya kadar sürebildiğini belirtir. Sinire yakın dişlerde ileri görüntüleme, çok zor dişlerde ise hastane ortamı planlanabilir. Ayrıntı için 20’lik Diş sayfasına bakın.
Çene kisti nedir?
Çene kemiği içinde sıvı dolu boşluktur. Çoğu zaman ağrısızdır ve röntgende tesadüfen fark edilir. Bazıları gömülü dişlere, bazıları ise iltihaplı kök uçlarına bağlıdır. Büyüdükçe kemiği inceltebilir, dişleri yerinden oynatabilir. Tedavi çoğunlukla cerrahi olarak çıkarılması ve dokunun incelenmesidir. Küçük lezyonlarda takip veya kanal tedavisi de değerlendirilebilir.
Çene eklemi (TME) sorunları
Kulak önündeki çene ekleminde ağrı, ses, kilitlenme ve ağız açmada zorluk görülebilir. Diş sıkma, travma, kapanış ve kas gerginliği etkili olabilir. İlk tedaviler çoğunlukla cerrahi olmayan yöntemlerdir:
- Yumuşak beslenme, sakız çiğnememe
- Sıcak uygulama ve çene egzersizleri
- Gece plağı
- Stres yönetimi
- Hekim önerisiyle ağrı kesici
Ancak uzun süren veya kilitlenen vakalarda ileri değerlendirme gerekir. Cerrahi seçenekler yalnızca belirli durumlarda düşünülür.
Ortognatik (çene şekil bozukluğu) cerrahisi
Alt veya üst çenenin konumu nedeniyle dişler yalnızca ortodontiyle düzeltilemiyorsa uygulanır. Çene büyümesi tamamlandıktan sonra, ortodonti tedavisiyle birlikte planlanır. Genel anestezi altında hastane koşullarında yapılır. Hem çiğneme ve konuşma hem de yüz dengesi birlikte değerlendirilir.
Ağız içi biyopsi neden yapılır?
İyileşmeyen yara, beyaz veya kırmızı alan, açıklanamayan şişlikte küçük bir doku parçası alınıp incelenebilir. Bu işlem kısa ve lokal anesteziyle yapılır, sonuç tedaviyi belirler. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre ağız kanserleri dünyada en sık görülen 13. kanser türüdür; tütün ve alkol önemli risk etkenleridir. İki haftadan uzun süren bir yara mutlaka değerlendirilmelidir. Bu her zaman kanser olduğu anlamına gelmez, ama erken tanı önemlidir.
Kök ucu ameliyatı (apikal rezeksiyon)
Kanal tedavisine rağmen kök ucunda iltihap sürüyorsa kök ucu ve iltihaplı doku cerrahi olarak uzaklaştırılır, kök ucu kapatılır. Amaç dişi korumaktır. İşlem lokal anesteziyle yapılır. Yenileme veya çekim seçenekleriyle karşılaştırılarak karar verilir.
Çene cerrahisi fiyatları neye göre değişir?
Fiyat işlemin türüne, süresine, görüntüleme ve anestezi ihtiyacına, hastane gerekip gerekmediğine göre değişir.
