20’lik diş nedir, neden sorun çıkarır?
Çoğu yetişkinde dört adet 20’lik diş bulunur, ama bazı kişilerde daha az olur ya da hiç sürmez. Son çıkan dişler oldukları için çenede çoğu zaman yer kalmaz. Bu nedenle tamamen kemik içinde kalabilir (gömülü), yarı sürebilir ya da yan dişe doğru eğik çıkabilir.
Yarı sürmüş dişin üzerindeki diş eti cebinde yiyecek ve bakteri birikir. Bu sık görülen iltihaba perikoronit denir: diş eti şişer, ağrır, ağız açmak zorlaşabilir, kötü tat ve koku olabilir.
20’lik diş çıkma belirtileri nelerdir?
- En arka bölgede basınç ve zonklama
- Diş etinde şişlik, kızarıklık ve hassasiyet
- Ağız açarken veya çiğnerken zorlanma
- Kulağa ve çeneye vuran ağrı
- Ağızda kötü tat
Bu belirtiler aralıklı olarak birkaç gün sürüp geçebilir ve sonra tekrar edebilir. 20’lik dişin çıkması aylar, hatta yıllar sürebilir; “kaç günde çıkar” sorusunun tek bir cevabı yoktur.
Her 20’lik diş çekilmeli mi?
Hayır. NHS’e göre sorun çıkarmayan 20’lik diş genellikle yerinde bırakılır ve rutin kontrollerde izlenir. Çekim genellikle şu durumlarda değerlendirilir:
| Durum | Neden çekim düşünülür? |
|---|
| Tekrarlayan perikoronit | İltihap ve ağrı tekrar edebilir |
| Tedavisi uygun olmayan çürük | 20’lik veya komşu dişte çürük |
| Komşu dişe zarar | Yan dişin kökünde hasar veya temizlenemeyen alan |
| Kist veya apse | Kemiğe ve komşu dişlere zarar verebilir |
| Diş eti hastalığı | O bölgede temizlik yapılamıyorsa |
| Ortodonti veya protez planı | Hekimin tedavi planı gerektiriyorsa |
20’lik diş çekilmezse ne olur?
Sorunsuz bir diş çekilmediğinde çoğu zaman hiçbir şey olmaz; yalnızca takip gerekir. Sorun çıkaran diş çekilmezse iltihap tekrar edebilir, komşu diş çürüyebilir, apse veya kist gelişebilir. Karar diş röntgeni ve muayeneyle verilir.
20’lik diş ağrısına ne iyi gelir?
Hekime ulaşana kadar şunlar yardımcı olabilir:
- Ibuprofen veya parasetamol; dozu prospektüse göre, emin değilseniz eczacıya sorarak
- Ilık tuzlu suyla çalkalama (yarım çay kaşığı tuz, bir bardak ılık su; çocuklar için önerilmez)
- Bölgeyi yumuşak fırçayla temiz tutmak, araya sıkışan yiyeceği nazikçe uzaklaştırmak
- Yumuşak yiyecekler ve o taraftan çiğnememek
- Yanağa dışarıdan soğuk uygulama
Ağrı iki günden uzun sürüyor, ağrı kesici işe yaramıyorsa hekime görünün. Yüzde şişlik, ateş, ağız açmada zorluk varsa daha erken başvurun. Yutma veya nefes alma güçlüğü, göze ya da boyna yayılan şişlikte 112’yi arayın. Genel bilgi için Diş Ağrısı sayfasına bakın.
20’lik diş çekimi nasıl yapılır?
- Muayene ve röntgen: Dişin konumu, kökleri ve sinire yakınlığı değerlendirilir. Gerekirse ileri görüntüleme istenir.
- Anestezi: Çoğunlukla lokal anestezi kullanılır. İşlem sırasında ağrı hissedilmemesi hedeflenir, ancak basınç ve itme hissi normaldir. Zor vakalarda veya yoğun kaygıda sedasyon ya da genel anestezi hastane koşullarında planlanabilir.
- Çekim: Sürmüş dişler basit çekimle alınabilir. Gömülü dişlerde diş eti açılır, gerekirse diş parçalara ayrılarak çıkarılır.
- Dikiş ve tampon: Gerekirse dikiş atılır, kanamayı durdurmak için gazlı bez ısırtılır.
NHS, işlemin 40 dakikaya kadar sürebildiğini ve çoğu kişinin aynı gün eve döndüğünü belirtir. Karmaşık gömülü dişlerde kliniğimizde çekim uygun görülmezse ağız, diş ve çene cerrahisi uzmanına yönlendirme yapılabilir. Bu alan için Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi sayfasına bakabilirsiniz.
20’lik diş çekimi sonrası: gün gün neler beklenir?
| Zaman | Normal olan | Yapılması gereken |
|---|
| İlk saatler | Uyuşukluk, sızıntı şeklinde kanama | Gazlı bezi ısırın, anestezi geçmeden yemeyin |
| İlk 24 saat | Ağrının başlaması, hafif şişlik | Ağız çalkalamayın, tükürmeyin, pipet kullanmayın, yanağa soğuk uygulayın |
| 2-3. gün | Şişlik ve morluk olabilir | Ilık tuzlu suyla nazikçe çalkalamaya başlayın, yumuşak yiyin |
| 3-7. gün | Ağrı ve şişlik azalır | Bölge dışını normal fırçalayın, dikiş kontrolüne gidin |
| 2 hafta | Çoğu kişide belirgin rahatlama | Sert yiyeceklere kademeli dönün |
NHS’e göre ağrı ve şişlik iki haftaya kadar sürebilir, genellikle ilk günlerden sonra azalır. Çene sertliği ve yanakta morluk da görülebilir.
Çekim sonrası dikkat edilmesi gerekenler
- Kanama: Sızıntı normaldir. Kanama artarsa temiz gazlı bezle en az 10 dakika bastırın.
- Yemek: Anestezi geçene kadar bekleyin. Çorba (ılık), yoğurt, püre, yumurta tercih edin. Sert, çıtır, çekirdek gibi küçük parçalı yiyeceklerden ve çok sıcak içeceklerden kaçının.
- Sigara: Yara iyileşmesini bozar ve kuru soket riskini artırır. Bir derlemede aktarılan çalışmada kuru soket sigara içenlerde %12, içmeyenlerde %4 bulunmuştur. Mümkün olduğunca uzun süre, en az birkaç gün içmeyin. Aynı şekilde alkolden de uzak durun.
- Temizlik: Diğer dişleri fırçalayın, yaraya dokunmayın.
- Yatış: İlk gece başınızı yüksekte tutun.
Daha geniş liste Diş Çekimi sayfasında.
Kuru soket nedir?
Çekim yerindeki kan pıhtısı oluşmaz veya erken dağılırsa kemik açıkta kalır. Buna kuru soket denir. Genellikle çekimden 2-4 gün sonra artan, kulağa vuran şiddetli ağrı ve kötü tat ile fark edilir. Bir derlemede aktarılan çalışmada görülme oranı cerrahi çekimlerde %15, cerrahi olmayan çekimlerde %1,7 bulunmuştur; oran çalışmadan çalışmaya değişir ve gömülü alt 20’liklerde daha yüksek bildirilir. Ciddi bir tehlike olmasa da çok ağrılıdır; hekim yarayı temizleyip örtücü uygulayabilir.
Ne zaman hemen hekimi aramalısınız?
- Durmayan kanama
- Ağrı kesiciye yanıt vermeyen, artan ağrı ve şişlik
- Kötü tat, ateş, kendini kötü hissetme
- Birkaç günü geçen dil, dudak veya çenede uyuşma
- Yutma veya nefes alma güçlüğü (bu durumda 112)
Dil, dudak veya çenede uyuşma, sinirin etkilenmesiyle olabilir. Çoğunlukla düzelir ancak haftalar veya aylar sürebilir.
Perikoronit: yarı sürmüş dişin çevresindeki iltihap
20’lik diş ağrısının en yaygın nedenlerinden biridir. Diş etinin dişi yarı örttüğü bölgede yiyecek ve bakteri birikir. Belirtiler ağrı, şişlik, ağız açamama, kötü tat ve bazen ateştir.
Hekim bölgeyi temizleyip yıkayabilir, gerekirse antibiyotik yazabilir. Üstteki 20’lik alttaki iltihaplı dokuya vuruyorsa ona da işlem gerekebilir. Tekrarlıyorsa diş çekimi konuşulur.
Gömülü 20’lik diş ameliyatı nasıl geçer?
Gömülü diş, kemiğin veya diş etinin altında kalan dişi anlatır. Ameliyat denmesinin nedeni diş etinin açılması ve bazen kemiğin bir kısmının kaldırılmasıdır. Lokal anestezi çoğunlukla yeterlidir. Yanınızda bir refakatçi olması, özellikle sedasyon planlanıyorsa gereklidir. Ameliyat sonrası ilk iki-üç gün daha yoğun şişlik görülebilir, dikişler genellikle eriyen tiptedir veya kontrol sırasında alınır.
Üst ve alt 20’lik arasında fark var mı?
Alt 20’likler kök yapısı ve sinir kanalına yakınlık nedeniyle çoğu zaman daha zordur. Sinir bölgesine yakın dişlerde ayrıntılı görüntüleme istenebilir. Üst 20’likler genellikle daha kolay çekilir, ancak kökleri sinüse yakın olabilir. Çekim sonrası hekim burun sümkürmemeniz gibi ek önerilerde bulunabilir.
Çekim sonrası ne zaman işe veya okula dönülür?
NHS, çoğu kişinin ertesi gün normal aktivitelerine döndüğünü; zor çekimlerde 1-3 gün izin gerekebileceğini belirtir. Ağır egzersizi birkaç gün erteleyin. Sedasyon veya genel anestezi yapıldıysa araç kullanmaya ne zaman dönebileceğinizi hekiminizden öğrenin: NHS sedasyonda 24 saat, genel anestezide 48 saat araç kullanılmamasını önerir.
Antibiyotik gerekir mi?
Her çekimde gerekmez. Aktif iltihap, yayılan enfeksiyon veya özel sağlık durumlarında hekim önerebilir. Reçetelenen antibiyotiği hekimin söylediği süre boyunca kullanın, kendi başınıza başlamayın veya elinizde kalanı içmeyin.
Ağrısız 20’lik diş çekimi mümkün mü?
Çekim sırasında lokal anestezi sayesinde ağrı hissedilmemesi hedeflenir; basınç ve itme hissi normaldir. Asıl şikâyet çoğu zaman anestezi geçtikten sonra başlar. Hekimin önerdiği ağrı kesiciyi uyuşukluk geçmeden almak ilk saatleri daha rahat geçirmeye yardımcı olabilir. Çok kaygılı hastalarda sedasyon seçeneği konuşulabilir.
Kartepe, İzmit ve Kocaeli’de 20’lik diş çekimi
Kliniğimizde muayene ve röntgen sonrası dişin burada çekilip çekilemeyeceği anlatılır. FSM Diş Polikliniği Kartepe’dedir, İzmit merkezine kuş uçuşu yaklaşık 8 km uzaklıktadır. Çekim günü için yanınızda bir yakınınızın olması ve ertesi gün için ağır bir program yapmamanız önerilir.
20’lik diş çekimi fiyatı neye göre değişir?
Fiyatı dişin gömülü olup olmaması, kök yapısı, görüntüleme ihtiyacı ve işlemin karmaşıklığı belirler. Muayeneden sonra netleşir. Türk Dişhekimleri Birliği her yıl asgari ücret tarifesi yayımlar. Kartepe’deki kliniğimizden güncel bilgi almak için arayabilirsiniz.
